S4C – “Back to the Future”??

5 Hydref 2014

Bu farw Gerallt Lloyd Owen yn gynharach eleni yn 69 oed. Roedd yn enwog yn bennaf am ei gerddi gwleidyddol megis ‘Wylit, wylit, Llywelyn, wylit waed pe gwelit hyn’. Mae ei gerddi ymhlith y rhai enwocaf yn y Gymraeg.

I nodi ei farwolaeth ailddangosodd S4C raglen ddogfen a wnaed y llynedd am ei farddoniaeth a’i fywyd. (Gyda llaw roedd ei groen mor wyn a brau â phapur.) Siaradai’n blaen ac mewn modd digon trist am ei fywyd a chyflwr Cymru. Yn enwedig o drawiadol oedd ei obaith y byddai ei fab a oedd erbyn hynny wedi ymsefydlu yn Iwerddon a phriodi Gwyddeles yn mynd i godi ei wyrion i siarad Cymraeg. (‘Nefar in Iwrop’ aeth drwy feddwl y gynulleidfa.) Roedd yn rhaglen werth ei gweld.

A phrin mae dyn yn gallu dweud hynny am lawer o raglenni ar S4C (heblaw am Cyw – sy’n arlwy ffantastig i blant ac, yn oes yr arth a’r blaidd, y rhaglenni dychan megis Torri Gwynt). Ond yn ddiweddar bu’r rhaglenni cyfle-olaf-i-weld ‘ma yn wirioneddol afaelgar. Efallai mai’r rhain fydd llwyddiant ysgubol S4C.

Gwelsom gegin Dr John Davies (pwy ar wyneb y ddaear bum mlynedd dros oed yr addewid sy’n mynd i dreulio amser yn glanhau ar ei ôl?). Cawsom gip ar gyflawniadau digon joli Marêd a’i addewid syber mai hwn fyddai ei ymddangosiad terfynol ar y teledu ac yntau’n 94 oed. Roedd pob un o’r rhaglenni hyn yn cyffwrdd â dyn ac yn porthi aml i sgwrs y diwrnod wedyn. Dwy oedd yn gynnyrch Cwmni Da ac un gan Delesgop.

Nid cyd-ddigwyddiad mai’r pethau sy’n gweithio orau yw’r pethau mwyaf Cymreig a Chymraeg.

Dafydd Frayling

Rhannu'r erthygl hon

sylw ar yr adroddiad yma